Janke van der Veen: de ambachtelijke fietsenmaker

afbeelding van BINKmarielle

Op haar zesde plakte ze haar eerste band. Toen ze twaalf was haalde Janke haar fiets uit elkaar voor een nieuwe verflaag, om hem vervolgens weer eigenhandig op te bouwen. Haar liefde voor fietsen(maken) was geboren. Toch was het niet meteen logisch dat Janke van der Veen als fietsenmaker aan de slag zou gaan. Haar ouders vonden dat geen beroep voor meisjes.

Het is al meer dan dertig jaar geleden, maar nog steeds vind je weinig vrouwen in de fietsenwerkplaats. Erg jammer, vindt Janke, want het is een prachtig vak en vrouwen zouden zich net zo welkom moeten voelen in de fietsenwereld als mannen. De praktijk is anders. Het beroep wordt gedomineerd door mannen en mensen reageren nog altijd verrast als ze voor het eerst Janke’s werkplaats binnenlopen.

Ondanks het verzet van haar omgeving besloot Janke op haar negentiende fietsenmaker te worden en ging in de leer bij de jongens van de Tegenwind. Nadat ze zich in verschillende werkplaatsen verder had verdiept in haar vak nam Janke in 2007 de Tegenwind over en doopte het om tot ‘daVietsie‘, haar eigen rijwielherstelbedrijf. Het motto van daVietsie luidt ‘Het onmogelijke doe ik meteen. Wonderen duren iets langer’. Hier wordt de liefde voor ambacht gevierd en de wegwerpcultuur tegengewerkt.

In haar werkplaats op de Bolstraat 28, hartje Oudwijk, neemt Janke graag de tijd voor mensen. Om een fiets goed te herstellen is een juiste diagnose nodig. En daarvoor moet je goed kunnen luisteren. Naar de gebruiker en naar de fiets zelf. Waar wordt de fiets voor gebruikt en waar komt hij vandaan? Wat kraakt, piept of ratelt? En hoe lang al? Pas als het verhaal duidelijk is, kan het herstellen beginnen.

'Maatwerk is mijn lust en mijn leven', staat op de site van daVietsie. Hoe zich dat vertaald naar de praktijk wordt in een gesprek met Janke snel helder. Vol liefde praat ze over de fiets die ze bouwde voor een achtjarig meisje wat haar linkerbeen aan botkanker was kwijtgeraakt. Of de fiets met schuifplateau aan een kant van het stuur, voor iemand met een verlamde arm. Fietsen geeft je vrijheid en dat moet iedereen kunnen ervaren vindt Janke, inclusief mensen met een lichamelijke beperking.

Maatwerk is voor elke fietser noodzakelijk om zoveel mogelijk plezier uit het fietsen te halen. Met de juiste fietshouding wordt de kracht die je uitoefent optimaal overgezet op de pedalen. Een goed afgestelde fiets is cruciaal voor topsporters, maar net zo belangrijk voor de stadfietser. De fiets is een super efficiënte machine, zegt Janke, mits goed opgebouwd en met liefde onderhouden. Bedroevend vindt ze het, dat mensen zo snel een nieuwe fiets kopen. Nieuw is niet altijd beter. Sterker nog, fietsfabrikanten lijken het zich steeds makkelijker te maken. Ze produceren in hoog tempo containers vol werpwerpfietsen en maken mensen wijs dat nieuwe modellen beter zijn. Janke gaat liever aan de slag om een oude fiets nieuw leven in te blazen. Bijna alles kan gemaakt worden, je moet gewoon goed naar de fiets kunnen luisteren en kijken. En écht verstand hebben van alle onderdelen waaruit de fiets bestaat. Zo heeft Janke al tientallen afgeschreven fietsen in oude glorie hersteld.

Voorlichting en kennisoverdracht maken een belangrijk deel uit van haar werk. In maart verbleef Janke een week in Kaapstad om daar de negentienjarige Sphura de basis vaardigheden van een mechanieker te leren. Sphura is lid van de fietsacademie in Masiphumelele een kleine nederzetting 40 kilometer ten zuiden van Kaapstad.

In haar werkplaats in Utrecht loopt sinds kort ook een leerling fietsenhersteller rond. Zijn eerste opdracht was een fiets compleet demonteren en dan weer opbouwen. Hij wil de beste fietsenmasker van de wereld worden. Dus die zit op de juiste plek, zegt Janke met een glimlach. Als vrouwelijke fietsenmaker heeft ze zich behoorlijk moeten bewijzen. Haar advies is dan ook: ga altijd op zoek naar een vrouw om je fiets te maken. Zij hebben tenslotte harder moeten werken om zich te bewijzen dan hun mannelijke collega’s!

da Vietsie, Bolstraat 28
Janke van der Veen

Bij daVietsie mag je altijd binnenlopen, voor reparaties kan je terecht zonder afspraak.
Adres: Bolstraat 28, www.davietsie.nl

Openingstijden:
Dinsdag: 9.00 uur tot 18.00 uur
Woensdag: 9.00 uur tot 18.00 uur
Donderdag: 11.00 uur tot 18.00 uur
Vrijdag: 9.00 uur tot 18.00 uur
Zaterdag: 10.00 uur tot 17.00 uur
's Maandags gesloten

Summary: 
ambachtelijke fietsenmaker in Utrecht